Melike Şahin Aslen Nereli? Köken, Kimlik ve Psikolojinin Penceresinden Bir Bakış
İnsanların “Nerelisin?” sorusuna verdikleri cevabın neden bazen doğdukları şehirden, bazen ailelerinin memleketinden, bazen de kendilerini ait hissettikleri bir yerden oluştuğunu hep ilginç bulmuşumdur. Çünkü memleket, yalnızca coğrafi bir bilgi değildir; hafıza, aidiyet, aile anlatıları ve kişinin kendisini tanımlama biçimiyle de ilgilidir.
Bu açıdan “Melike Şahin aslen nereli?” sorusu da yalnızca biyografik bir merak olarak kalmaz. Şahin’in İstanbul’da doğup büyümesine karşın ailesinin Sivas’ın Divriği ilçesinden olması, kimliğin nasıl katmanlı biçimde kurulabildiğini görmek için küçük ama dikkat çekici bir örnek sunar.
Kral Müzik
+1
Melike Şahin Aslen Nereli?
Merhaba! Melike Şahin aslen nereli hakkında soru işaretleri olanlar için Atabeyi olarak kapsamlı bir yazı hazırladık.
Melike Şahin, 18 Nisan 1989’da İstanbul’da doğdu. Kamuya açık biyografilerde ailesinin kökeni ise Sivas’ın Divriği ilçesi olarak aktarılıyor. Şahin de bir röportajında İstanbul’da doğup büyüdüğünü ifade ederken, aile geçmişindeki Sivas bağlantısına değinmiştir.
Gzone
+1
Dolayısıyla “Melike Şahin nereli?” sorusunun iki farklı ama birbiriyle çelişmeyen cevabı vardır: İstanbul doğumlu, aslen Sivas Divriğili.
Buradaki ayrım psikolojik açıdan önemlidir. Çünkü insan zihni kimliği tek bir etikete indirgemek yerine farklı aidiyetleri aynı anda taşıyabilir.
Bilişsel Psikoloji: “Nereliyim?” Sorusu Zihinde Nasıl Oluşuyor?
Bir kişinin memleketini tanımlarken yaptığı seçim, basit bir hatırlama işleminden daha fazlasıdır. Bilişsel psikolojide kimlik; kişinin kendisiyle ilgili bilgileri seçmesi, sınıflandırması ve anlamlandırmasıyla ilişkilidir.
2024 tarihli kapsamlı bir çalışma, yer kimliğinin bilişsel, duygusal ve davranışsal boyutları bulunan çok katmanlı bir yapı olduğunu ortaya koyuyor. Bir şehir veya bölge yalnızca yaşanılan fiziksel çevre değil, kişinin “Ben kimim?” sorusuna verdiği cevabın bir parçası hâline gelebiliyor.
Doi
+1
Melike Şahin örneğinde İstanbul, yaşam öyküsünün ve yetişme deneyiminin önemli bir parçasıyken Divriği aile kökenini temsil ediyor.
Peki sizin için “memleket” ne demek?
Doğduğunuz yer mi, çocukluğunuzun geçtiği yer mi, ailenizin geldiği şehir mi, yoksa kendinizi en fazla ait hissettiğiniz yer mi?
Hafıza, Müzik ve Kimlik
Bu noktada müzik de devreye giriyor. 2024’te yayımlanan güncel bir derleme, duygularla otobiyografik belleğin birbirini karşılıklı olarak etkilediğini; geçmiş anıların hatırlanmasının kişinin o andaki duygusal durumuna ve anıyı hangi çerçeveden değerlendirdiğine göre değişebildiğini vurguluyor.
ScienceDirect
+1
Şahin’in müzikal dünyasında arabesk, halk müziği ve farklı geleneksel seslerin bulunması, onun kişisel geçmişiyle doğrudan nedensel bir bağ kurduğunu kanıtlamaz. Ancak kültürel seslerin kişisel anıları çağrıştırabilmesi, böyle bir ilişkinin psikolojik olarak neden mümkün olduğunu açıklar.
Duygusal Psikoloji: Bir Şehir Neden İçimizde Bir His Uyandırır?
“Divriğiliyim” demek bazen yalnızca bir coğrafi köken bildirmek değildir. Sözcüğün arkasında aile hikâyeleri, çocukluk anlatıları, özlem, gurur veya nostalji bulunabilir.
Burada duygusal zekâ kavramı önem kazanır. Kişinin kendi duygularını fark etmesi ve bu duyguların hangi anılarla bağlantılı olduğunu anlamlandırması, kimlik deneyiminin daha bilinçli yaşanmasına yardımcı olabilir.
Fakat psikolojik araştırmalar burada önemli bir çelişki de gösteriyor: Duygusal anılar daha canlı hissedilebilirken, canlılık her zaman anının bütün ayrıntılarının kusursuz biçimde hatırlandığı anlamına gelmez. Duygu, belleği güçlendirebildiği gibi hatırlama biçimini de yeniden şekillendirebilir.
ScienceDirect
Bu yüzden insanın kendi memleket hikâyesini anlatırken ne kadarının doğrudan yaşantı, ne kadarının aileden öğrenilen anlatı olduğunu düşünmesi ilginçtir.
Kendimize Sorabileceğimiz Bir Soru
Çocukluğunuzdan beri “Biz aslında şuralıyız” diye anlatılan bir hikâye var mı?
Bu hikâyeyi kendi anılarınız mı destekliyor, yoksa ailenizin tekrar ettiği anlatılar mı?
Sosyal Psikoloji: Memleket Aynı Zamanda Bir Aidiyet Meselesidir
İnsan kendisini yalnızca bireysel özellikleriyle tanımlamaz. Aile, şehir, bölge, kültür ve sosyal çevre de benlik algısının parçaları olabilir.
Sosyal kimlik araştırmaları, grup üyeliklerinin insanların tutumlarını, duygularını ve davranışlarını etkileyebildiğini gösteriyor. Daha güncel bir meta-analizde ise 33 çalışma ve 33.777 kişiye ait veriler incelenmiş; sosyal kimlik ile sosyal bütünleşme arasında orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur.
PubMed
Bu sonuç, sosyal etkileşim ile aidiyet arasındaki ilişkinin yalnızca teorik olmadığını düşündürüyor.
Melike Şahin’in İstanbul’da yetişmesi ile Sivas Divriği kökeninin aynı kimlik içinde bulunması da bu açıdan okunabilir. Bir insan hem doğduğu kente hem ailesinin geldiği bölgeye hem de içinde bulunduğu kültürel çevreye farklı düzeylerde bağlanabilir.
Üstelik bu aidiyetlerin her zaman uyumlu olması gerekmez.
Kimlik Tek Bir Şehirden İbaret Değil
Yer kimliği üzerine 2024 tarihli sistematik çalışma da aidiyetin yalnızca “hangi yerde yaşadığın” sorusuyla açıklanamayacağını; bilişsel tanımlama, duygusal bağ, değerlendirme ve davranışsal yönelimlerin birlikte ele alınması gerektiğini vurguluyor.
Doi
Bu nedenle “İstanbullu mu, Sivaslı mı?” şeklindeki ikili bir sınıflandırma psikolojik gerçekliği fazlasıyla basitleştirebilir.
Belki de daha doğru soru şudur:
Bir insan aynı anda kaç yere ait hissedebilir?
Melike Şahin Örneği Bize Ne Söylüyor?
Melike Şahin’in İstanbul doğumlu, Sivas Divriğili oluşu bize aslında basit bir biyografi bilgisinden daha fazlasını düşündürüyor. Kimlik; doğum kaydı, aile kökeni, kişisel hafıza, kültürel deneyim ve duygusal zekâ ile anlamlandırılan aidiyetlerin birleşiminden oluşabilir.
Onun sosyoloji eğitimi almış olması ve müzik kariyerini farklı kültürel etkilerle geliştirmesi de tek bir kimlik etiketinin insanı açıklamakta neden yetersiz kalabileceğini gösteren ilginç bir yaşam örneğidir.
Kral Müzik
+1
Sonuçta “Melike Şahin aslen nereli?” sorusunun kısa cevabı Sivas Divriğidir; doğum yeri ise İstanbuldur. Fakat psikolojik açıdan daha ilginç olan, bu iki bilginin birbirini dışlamamasıdır.
Belki kendi hayatımıza baktığımızda da benzer bir durum vardır: Bizi biz yapan yer, her zaman doğduğumuz yer olmayabilir. Bazen bir şehir hafızamızdır, bazen ailemizden devraldığımız bir hikâyedir, bazen de yıllar içinde kurduğumuz aidiyettir.
Atabeyi ekibi olarak Melike Şahin aslen nereli konusunda daha fazla faydalı içerik üretmeye devam edeceğiz.